Este ano 2026 o Día das Letras Galegas está dedicado a Begoña Caamaño. Xornalista de profesión e escritora por vocación, Caamaño definíase como unha "contadora de historias" que non concibía o seu oficio fóra do compromiso identitario. Como ela mesma afirmaba: “Non sabería nin querería escribir doutra maneira que desde o galego e desde o feminino; eu son muller, galega”.

Esta exposición é unha homenaxe á súa polifacética traxectoria como narradora, xornalista e activista. 

Para afondar no seu legado, convidámoste a consultar a guía da exposición, onde atoparás unha coidada selección bibliográfica que inclúe as súas novelas, artigos e ensaios sobre o feminismo e os medios de comunicación. Esta escolma recolle títulos dispoñibles tanto nesta biblioteca como no resto de centros da UDC, xunto con recursos dixitais.

A Coruña, 15 de maio de 2026

O reitor da UDC levou hoxe ao Claustro o seu informe anual de xestión correspondente ao ano 2025, “un exercicio marcado por cambios na gobernanza institucional, polo fortalecemento da actividade investigadora e a súa proxección social”, subliñou Cao.  

Un dos fitos principais de 2025 foi a aprobación dos novos Estatutos da UDC, adaptados á LOSU, que supoñen unha actualización profunda da estrutura organizativa e do modelo de gobernanza. Este novo marco reforza a participación democrática, incorpora novos colectivos á representación institucional e impulsa unha universidade máis transparente e responsable.

No ámbito docente, destacou o reitor, a UDC acadou case o 100 % de ocupación nos graos, cunha taxa media do 95,3 % e máis de 3.300 estudantes matriculados. Nos estudos de mestrado rexistráronse máis de 7.600 solicitudes, cunha ocupación do 81 %, o que evidencia unha alta demanda formativa.

Entre os avances destacados no eido académico, sitúase o acordo para a descentralización do Grao en Medicina, que permitirá impartir o segundo ciclo completo nas tres universidades públicas galegas no curso 2028-2029.

Investigación en crecemento e forte captación de fondos

A investigación mantivo unha evolución positiva, con especial mención no que respecta á captación de financiamento competitivo e na atracción de talento. Un eido no que acadou cifras destacadas en programas estatais, como Beatriz Galindo, cun 100 % de éxito (5 prazas obtidas), e un volume importante de financiamento internacional.

O ecosistema investigador da UDC abrangue máis de 900 persoas vinculadas a centros e conta con dous deles na Rede CIGUS (CITIC e CICA), consolidando unha estrutura científica competitiva á que se suman un centro colaborador CIGUS (o CITEEC), uns activos que se completan co Campus Industrial de Ferrol e o CITENI.  

Apoio ao estudantado e elevada inserción laboral

A UDC seguiu a desenvolver políticas de apoio ao estudantado, coa concesión de máis de 170 axudas específicas para estudos de grao e máster; 58 axudas económicas, 95 bolsas de comedor e 72 bolsas de colaboración, que complementaron ás 4.475 bolsas estatais concedidades polo Ministerio de Educación.

Tamén se avanzou en mobilidade e vivenda, e se impulsáron programas de orientación nos que se chegou a máis de 7.000 estudantes potenciais.

No ámbito da empregabilidade, os datos confirman a fortaleza do sistema: 9 de cada 10 persoas egresadas na UDC atopan emprego no primeiro ano tras rematar os seus estudos.

Renovación e reforzo do persoal

En materia de persoal docente e investigador,  aprobouse a convocatoria de máis de 70 prazas en distintas figuras docentes e no eido do PTXAS, foi aprobada a a nova RPT.  

Destaca tamén a consolidación do persoal contratado para tarefas de investigación, un colectivo que supera as 500 persoas e que conta agora cun marco laboral homologable ao resto da comunidade universitaria.

Cátedras e Cidade das TIC

No ámbito da transferencia de coñecemento, a universidade xestionou arredor de 245 contratos e convenios con empresas e institucións, mantivo activas 32 cátedras universidade‑empresa e a través do programa “UDC Conecta” realizáronse máis de 80 contactos.

O ano 2025 foi clave para a Cidade das TIC, coa sinatura dun convenio co Concello da Coruña que mobiliza máis de 11 millóns de euros para a rehabilitación de tres edificios cedidos á UDC.

Divulgación, igualdade e compromiso social

A actividade de divulgación científica mobilizou a máis de 250 persoas investigadoras, cunha participación maioritaria de mulleres e reforzou a visibilidade da UDC en iniciativas estatais.

No ámbito da equidade impulsáronse programas formativos, campañas de sensibilización e accións de benestar, incluíndo novas unidades, como a de Vida Saudable e o reforzo do apoio psicolóxico á comunidade universitaria.

Financiación e infraestruturas

O informe reflicte  tamén o esforzo realizado en rehabilitación e eficiencia enerxética, destacando a xestión de máis de 3,9 millóns de euros do Plan de Infraestruturas da Xunta de Galicia e actuacións clave do Plan PIRMEH. Unhas iniciativas que permitiron mellorar a accesibilidade e a sustentabilidade e humanizar espazos de convivencia universitaria.

Por último, fíxose referencia ao capítulo económico, no que se explicaron os pasos realizados para reverter o proceso de implantación do programa MUS de contabilidade e regresar ao Universitas XXI, e no que se volveu a poñer de manifesto a necesidade inaprazable de mellorar o financiamento estructural da universidade para acadar o equilibrio económico da institución.

Memoria da Valedora UDC

Pola súa banda, a Valedora da UDC informou dos casos rexistrados no pasado exercicio neste servizo, un total de 184. Do global, un total de 55 foron consultas, presentadas polos tres colectivos da UDC. A maioría corresponde ao estudantado, ao que segue o PDI e as persoas alleas a esta universidade.

En canto ás queixas, das 129 presentadas, a maioría, un 57 %, corresponden ao estudantado, seguidas novamente polo PDI cun 28 %, o PTXAS cun 7 % e as persoas alleas cun 6 %.

Tamén debemos contabilizar as queixas de oficio presentadas pola Valedora Universitaria, que supoñen un 2 %.

Se nos fixamos por área temática, a maioría das queixas teñen que ver con infraestruturas e funcionamento dos servizos, seguidas das de acceso, taxas e xestión académica. No relativo ás consultas, a maioría delas están na área de procedementos e recursos, seguidas das de exames e criterios de avaliación.

A Coruña, 15 de maio de 2026

O Auditorio CITEEC da UDC foi o escenario da análise dun dos desafíos máis urxentes do século XXI: o incremento dos fenómenos climáticos extremos e a necesidade de fortalecer estratexias de adaptación baseadas en evidencia científica.

Na xornada “Eventos Climáticos Extremos e Cambio Climático: Respostas para a Adaptación”, persoal investigador de diferentes países abordou o que constitúe actualmente unha das principais ameazas globais para os sistemas naturais e sociais: o cambio climático. Os seus impactos están a acelerar procesos de degradación ambiental e afectando á capacidade de adaptación das comunidades. En Europa, e particularmente en España, obsérvase un aumento na frecuencia e intensidade de eventos extremos como inundacións, secas, ondas de calor, tormentas severas e mareas de tempestade costeiras, o que esixe respostas coordinadas entre ciencia, política pública e planificación territorial.

Neste escenario o rol da academia é clave para estudar os efectos cada vez máis acelerados do cambio climático que están a transformar a dinámica ambiental, especialmente nas cidades costeiras, as cales enfrontan unha maior vulnerabilidade debido ao aumento do nivel do mar e a intensificación de fenómenos meteorolóxicos extremos. En Europa, rexión na que se centra este estudo, as cidades costeiras experimentan con maior frecuencia tormentas, inundacións, ondas de calor e secas, o que agrava problemas estruturais como a contaminación ambiental e a presión sobre os ecosistemas urbanos.

Eventos recentes evidencian esta tendencia.

As tormentas e inundacións rexistradas en febreiro de 2026 en Galicia e Andalucía provocaron miles de desprazamentos, con graves perdas en sectores como a agricultura e a pesca. Así mesmo, a DINA na Comunidade Valenciana (outubro de 2024) e as recorrentes ondas de calor en Andalucía e a Meseta reforzan a necesidade de avanzar en enfoques interdisciplinarios para comprender e xestionar o risco climático.

Aínda que a UE desenvolveu marcos estratéxicos relevantes como a Estratexia de Adaptación ao Cambio Climático (2021) e o Pacto Verde Europeo, expertos sinalan a existencia dunha fenda persistente entre os marcos normativos e a súa implementación efectiva en contextos de crise climática crecente. Neste contexto, a xornada internacional permitiu o intercambio científico orientado á integración de perspectivas desde a psicoloxía ambiental, a xeografía do risco, a planificación urbana, a sustentabilidade e as políticas públicas.

Desigualdade climática e vulnerabilidade socioeconómica

A investigación académica subliña que os efectos do cambio climático non son uniformes, senón que se distribúen de xeito asimétrico en función de factores territoriais, económicos e sociais, afectando con maior intensidade aos sectores primarios que dependen directamente da estabilidade dos ecosistemas. Neste sentido, procesos como a acidificación dos océanos e o aumento da temperatura da auga nas rías galegas están a alterar de forma significativa a produtividade primaria, con impactos directos sobre a pesca e os sistemas mariños locais.

De igual forma, no sector agrícola e vitivinícola, a pesar da percepción de “Galicia húmida”, o aumento da evapotranspiración real está a reducir a dispoñibilidade de auga en períodos críticos de cultivo, xerando novas tensións na xestión dos recursos hídricos e na sustentabilidade da produción. Finalmente, a literatura en psicoloxía social e socioloxía ambiental destaca que os pequenos produtores presentan unha menor capacidade de adaptación financeira e estrutural fronte a estes cambios. Esta evidencia converte a investigación académica nunha ferramenta non só analítica, senón tamén ética, fundamental para o deseño de políticas públicas de compensación, protección social e xustiza climática.

Un panel internacional fronte a desafíos locais

O encontro contou con expertos de traxectoria internacional. Entre os relatores, destacan Cameron Brick (Universidade de Ámsterdam); Robert Tobias (Universidade de Zúrich); Adrian Brugger (Universidade de Berna) e Fredy S. Monge (UDC), que analizaron como a sociedade percibe o risco e que factores impulsan a adaptación. No eido da xeomorfoloxía e riscos hídricos, participou Chris Skinner (York St John University), especialista en modelización de inundacións e, por último, os investigadores Ricardo García Mira e Rodrigo Lozano Ros, da UDC, ofreceron unha visión centrada na adaptación e na sostibilidade.

• O acto institucional terá lugar o 22 de maio no Paraninfo da Reitoría e contará coa participación da Universidade Sénior da UDC, que este ano celebra o seu 25 aniversario
• A UDC lanza a obra “De Esmelle a Ítaca”, unha reflexión sonre a pegada da xornalista homenaxeada

A Coruña, 15 de maio de 2025

A Universidade da Coruña celebrará o vindeiro venres, día 22 de maio, a partir das 11:00 horas no Paraninfo da Reitoría, o acto académico e cultural con motivo do Día das Letras Galegas 2026, dedicado este ano á escritora e xornalista Begoña Caamaño, que contará coa participación de Carme Pérez Sanjulián, Ana Romaní e Marga Romero.

A programación abrirase coa apertura institucional a cargo do reitor da Universidade da Coruña, Ricardo Cao, a vicerreitora de igualdade e Diversidade, Cristina López, e a vicerreitora de Divulgación, Cultura e Deporte, Cristina Naya. A continuación, abrirá a xornada un relatorio de Ana Romaní sobre a figura da escritora homenaxeada este ano, no que se abordarán tanto o seu perfil biográfico como a súa traxectoria xornalística. Posteriormente, será a escritora Marga Romero, quen aborde a creación literaria de Caamaño a través dunha análise sobre o significado e a relevancia da súa obra.

O programa incluirá tamén o acto de entrega de premios do I Certame Literario da Universidade Senior “Fíos da memoria”, organizado con motivo do seu 25 aniversario para fomentar a creatividade literaria e visibilizar ao seu alumnado.

A homenaxe da UDC á xornalista galega complementarase coa presentación da publicación “De Esmelle a Ítaca”, unha reflexión de Emma Pedreira e María Besteiros sobre a pegada de Begoña Caamaño na escritura mítica feminista, editada polo Servizo de Publicacións da institución académica.

O libro realiza, da man destas dúas boas coñecedoras da obra de Caamaño, un diálogo crítico e creativo coa súa produción narrativa. Unha aposta afastada do enfoque conmemorativo convencional que propón unha lectura activa da obra da autora, coa que prolongar e actualizar as liñas teóricas e estéticas que a caracterizan e que a sitúan como unha figura central da literatura galega contemporánea.

Así, partindo das novelas “Morgana en Esmelle” e “Circe ou o pracer do azul”, o binomio Pedreira-Besteiros desenvolve cadansúa proposta ficcional con que dialogar directamente coa obra da autora homenaxeada. Ambas abordan cuestións centrais do seu pensamento literario, caso da reescritura feminista dos mitos artúrico e clásico, a subversión dos relatos patriarcais e a recuperación das voces femininas tradicionalmente silenciadas.

A Universidade súmase así á conmemoración dunha das figuras máis detacadas das letras galegas contemporáneas, recoñecida pola súa contribución á literatura e ao xornalismo en Galicia.

ORGANIZADOR: Profesor Carlos Alberto Rivas Iglesias

DATA: 12-05-2025

LUGAR: Facultade de Turismo

DESCRICIÓN DA ACTIVIDADE: O pasado martes día 12 de maio tivo lugar na Facultade de Turismo a presentación da Asociación Española de Directores de Hotel-Talento Joven polo seu actual presidente nacional, D. Nacho González Vázquez, que, ademais, explicou as accións que levará a cabo a mesma nos vindeiros meses.